Διαχείριση κρίσεων στην τάξη:ένα σεμινάριο για την ουσιαστική σύνδεση εκπαιδευτικού-μαθητή – Πειραματικό Γενικό Λύκειο Ρεθύμνου

Στο πλαίσιο του Σχεδίου Δράσης «Διαχείριση κρίσεων με διαμεσολάβηση: αποδοχή, διαφορετικότητα και συμπερίληψη», πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 27 Μαΐου 2025 στο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Ρεθύμνου Πανεπιστημίου Κρήτης ένα άκρως ενδιαφέρον και ουσιαστικό ενδοσχολικό επιμορφωτικό σεμινάριο με θέμα τις σχέσεις εκπαιδευτικού-μαθητή και τη διαχείριση κρίσεων στην εκπαιδευτική καθημερινότητα.

Συντονίστρια της δράσης ήταν η κ. Ελένη Ψαθάκη, ψυχολόγος της σχολικής μονάδας, η οποία καθοδήγησε τη διαδικασία με επαγγελματισμό και ευαισθησία, δημιουργώντας έναν ασφαλή χώρο έκφρασης και αναστοχασμού για τους συμμετέχοντες εκπαιδευτικούς.

Αναγνώριση και κατανόηση των προβλημάτων

Η εισαγωγική παρουσίαση επικεντρώθηκε στα συχνά και επαναλαμβανόμενα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εκπαιδευτικοί σήμερα: ο αυξημένος φόρτος εργασίας, η έλλειψη χρόνου, η γραφειοκρατία, τα μειωμένα κίνητρα και η ψυχική φθορά. Ιδιαίτερη μνεία έγινε στις σχέσεις μέσα στο σχολικό περιβάλλον – τόσο μεταξύ μαθητών και καθηγητών, όσο και μεταξύ μαθητών.

Μέσα από βιωματικές δράσεις, οι εκπαιδευτικοί κλήθηκαν ν’ αναγνωρίσουν τα προβλήματα που συναντούν στην τάξη, να εκφράσουν τα συναισθήματα που αυτά γεννούν, αλλά και να αναλογιστούν τις βαθύτερες αιτίες που οδηγούν σε συγκρούσεις, αδιέξοδα ή αρνητικό κλίμα. Κρίσιμο ερώτημα που τέθηκε ήταν: Ποιος τελικά δυσκολεύεται περισσότερο στη διατήρηση ενός θετικού κλίματος στην τάξη – ο μαθητής ή ο εκπαιδευτικός;

Η μελέτη περίπτωσης ως εργαλείο

Οι συμμετέχοντες καθηγητές εργάστηκαν ανά ζεύγη πάνω σε έξι ρεαλιστικά case studies (μελέτες περίπτωσης), που αποτύπωναν καθημερινές σκηνές από τη σχολική ζωή: εκβιασμοί για απουσίες, ειρωνεία και απάθεια μαθητών, επιθετικές συμπεριφορές, αρνητικά σχόλια, συγκρούσεις λόγω εξωτερικών παραγόντων, αλλά και περιπτώσεις παιδιών με επιθυμία για προβολή ή με μαθησιακά και προσαρμοστικά προβλήματα.

Μέσα από αυτές τις περιπτώσεις, αναδείχθηκε η διάκριση μεταξύ φαινομενικού και πραγματικού προβλήματος, ενώ οι εκπαιδευτικοί αναγνώρισαν και τις υποθέσεις που ενδεχομένως κάνουν για τους μαθητές, οι οποίες συχνά δε συμβαδίζουν με την πραγματικότητα.

Επικοινωνία χωρίς ήττα – Παιδαγωγική με σεβασμό

Η θεωρητική προσέγγιση του σεμιναρίου βασίστηκε στη φιλοσοφία της μη τιμωρητικής επικοινωνίας και της παιδαγωγικής προσέγγισης των Gordon και Rogers, με έμφαση:

στην ενεργητική ακρόαση και την αποφυγή των εμποδίων στην επικοινωνία,
στα «Εγώ-μηνύματα», όπου ο εκπαιδευτικός μιλάει για τις δικές του ανάγκες χωρίς να κατηγορεί,
στη Μέθοδο III – μια μέθοδο επίλυσης συγκρούσεων χωρίς νικητές και ηττημένους, όπου στόχος είναι η συνδιαμόρφωση λύσεων που λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες και των δύο πλευρών και γίνονται σεβαστές από αυτές ως απόρροια ενός δημοκρατικού και γόνιμου διαλόγου.

Πρακτικά ερωτήματα – ρεαλιστικές λύσεις

Το σεμινάριο ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες των εκπαιδευτικών, δίνοντας πρακτικές απαντήσεις σε ερωτήματα όπως:

Πώς μπορούμε να προσεγγίσουμε έναν αδιάφορο ή αποστασιοποιημένο μαθητή;
Πώς συντάσσουμε ένα «συμβόλαιο τάξης» που να το τηρούν όλοι;
Πώς προστατεύουμε τους μαθητές που θέλουν να μάθουν από τις παρεμβάσεις των “ταραχοποιών” συμμαθητών τους;
Πώς μπορούμε να είμαστε σταθεροί και δίκαιοι, χωρίς να επηρεαζόμαστε από την προσωπική μας διάθεση;
Πώς διαχειριζόμαστε τις λεπτές ισορροπίες ανάμεσα στην αυστηρότητα και τη συναισθηματική εγγύτητα;
Πώς αντιμετωπίζουμε τον γονέα που αρνείται να δει την πραγματικότητα του παιδιού του;

Ένα κοινό πρόβλημα – μια συλλογική απάντηση

Το βασικό μήνυμα του σεμιναρίου ήταν ξεκάθαρο: κανένα πρόβλημα μέσα στην τάξη δεν είναι ατομικό. Αφορά ολόκληρη την ομάδα, εκπαιδευτικούς και μαθητές, και μόνο μέσα από διάλογο, κατανόηση και συν-ευθύνη μπορεί να υπάρξει ουσιαστική λύση.

Με την ενεργή συμμετοχή τους, οι εκπαιδευτικοί έφυγαν από το σεμινάριο όχι μόνο με νέα εργαλεία, αλλά και με μια πιο αισιόδοξη οπτική: πως κάθε κρίση μπορεί να μετατραπεί σε ευκαιρία ανάπτυξης – αρκεί να υπάρχει πρόθεση επικοινωνίας, ενσυναίσθηση και συνέπεια.